Şinasi Kara
Altın para sistmine geri dönülmeli mi?
1972 yılına kadar dünya doğrudan ya da dolaylı ALTIN PARA SİSTEMİNE bağlıydı. Ağustos 1971 yılında ABD Başkanı Nixon ”Doların altın karşılığını” kaldırdı. Dünya, Kağıt Para Sistemi ile tanıştı. Şu anda, dünyadaki tüm paralar, kağıt para niteliğini taşıyor. Kağıt para karşılığında hiç bir şey yok. Sadece, ilgili ülkeden mal ve hizmet satın alabilirsiniz.
Mal ve hizmet satın almak, kağıt paraya değer kazandırıyor. Bir ülkenin ürettiği toplam mal ve hizmet miktarı, o ülkenin sahip olması gereken para miktarını belirliyor. Diğer bir deyimle, üretilen ulusal hasıla, KAĞIT PARANIN ne kadar olması gerektiğini tayin ediyor.
Gereğinden daha fazla para basılınca, fiyatlar artıyor. Denge enflasyoın ile kuruluyor. Kağıt parayı basmak kolay. Devletler, bütçe açıklarını kağıt para basarak karşılıyor. Enflasyon bir çeşit vergi. Hükümetlerin bu vergiyi kötüye kullandıkları görülüyor. Günümüzde az ya da çok enflasyon olmayan ülke yok. Nedeni, kağıt paranın ”ekonominin belirlediği limiti aşan oranda” piyasaya sürülmesidir.
Enflasyon, borçluların işine yarar. Alacaklıların aleyhine işler. Satınalma gücünü zamana aktarmada değer kaybına neden olur. Ne adil ne de ekonomiktir. İnsanlar adil düzen arıyor. Çareyi altında buldular. Enflasyona karşı, satınalma gücünü korumak için altın biriktiriyor.
Altının iki değeri var.
-Birincis maden değeri. Üretimde yarattığı marjinal (ilave faydaya) göre talep ediliyor.
-İkincisi parasal değeri. Satınalma gücünü zamana aktardığı için altın para olarak talep ediliyor.
Parasal talep, ALTIN PARA SİSTEMİNE geri dönüşe imkan tanıyabilir mi sorusu, cevaplanamıyor. Zira, siyasi otoriteler, kağıt paranın sağladığı kolaylıktan vaz geçemiyor.
Bir de uluslar arası satınalma gücü aktarım sorunu var. Bretton Woods Anlaşması ile 1944 den itibaren doları, uluslarası geçerli rezerv para olarak kabul edildi. Bu kabulün gerisinde, 35 dolar karşılığı bir ons altın garantisi vardı. 1971 yılında altın garantisi kaldırılınca, dolar altın karşısında değer kaybetti. 53 yılda kayıp 124 misline çıktı. Dolara güven kayboldu.
Güven kaybını gidermek mümkün görünmüyor. Zira, ABD’nin borçları 37 trilyon doları aştı. Bu borcun ödenmesi olası değil. Çare enflasyonda aranıyor. Uluslararsı toplum rezervlerindeki dolar miktarını azaltıyor. Yerine altın koyuyor.
Uluslararsı toplum yeni bir para arayışında. Bu nedenle, altına talep durmuyor.
