Şinasi Kara
Soru şudur. Hangi ekonomik kaynak zenginlik üretiyor?
Dört faktör zenginlik üretir. Toprak, Sermaye , Emek ve Bilgi.
1. Tarımsal üretim aşamasında Toprak zenginlik üretiyordu. Halen de üretmekte. Toprağa bağlı tarımsal üretimden gelen zenginlik giderek azalıyor. Ancak, toprağa bağlı Petrol-Doğalgaz-Nadir Toprak Elementleri gibi madenler ve şehir rantı halen zenginlik üretiyor.
2. Sermaye zenginlik üretir. Sermaye üretime katılan üretilmiş üretim birimidir. Önce nakit (tasarruf) olarak oluşur. Direk ya da bankalar kanalıyla dolaylı yatırıma gider ve sanayi sermayesini oluşturur. Eğer nakit sermaye, sanayi sermayesine dönüşmez ise toplumun üretim aşaması değişmez.
Bu kuralı Osmanlı fark edemedi. Atatürk dönemi hariç, Cumhuriyet de fark edemedi. Zenginliğin, topraktan geleceğini zannedenler halen devlette egemen. Halbuki, sermaye birikimi zenginlik getiriyor. Nitekim, sermaye birikimini fark eden Batı ülkeleri, sanayi devrimini yaşadı ve öne geçtiler.
3. Emek zenginlik üretir.
Tarımsal üretim aşamasında, toprakta yaratılan katma değeri emek sağlıyordu. Ücretler ne kadar düşük ise toprağın ürettiği zenginlik artıyordu. Bu nedenle, tarımsal üretim aşamasında KÖLELİK kurumsal olarak vardı. Köleliği ortadan kaldıran, sanayi devrimi olmuştur. Çünkü, sanayide emeğin verimliliği hür işçiye bağlı olarak artıyor.
Karlı olmak ile ücretler arasında ters ilişki vardır. Ücret ne kadar az ise kar artar. Kar, sermaye birikimine kaynaklık eder. Sanayi devrimi sırasında bu gerçek, sosyalist ekonomistlerin yeni bir ideoloji yaratmasına neden oldu. 1850 li yıllarda Karl Marks ”Sermaye birikmiş emek” diyordu.
Sanayi toplumları ”Asgari Ücreti” saptayarak sorunu çözdüler. Ancak, emeğin verimindeki artış, sermaye birikimini artırmaya devam etti ve ediyor. Emeğin verimi arttıkça, ücret de artıyor.
Emeğin veriminin artması için emeğe yatırım gerekiyor. Eğitilmiş emek, sıradan emekten daha çok katma değer yaratıyor. Örneğin doktor. Doktor, sıradan emekten daha çok zenginlik üretir. Doktor olabilmek için, emeğe yatırım şart. Yatırım denilince aklımıza, nakit sermaye geliyor. Nakit sermaye, doktorluk eğitimini (yani yatırımı) finanse ediyor. Sıradan emek doktor oluyor.
4. Bilgi zenginlik üretir.
Klasik ekonomistler, üretim bilgisini veri saydılar. Nasıl olsa, sermaye bilgiyi satın alıyordu. Bilgi sermayenin verimini artıran unsur olarak kabul ediliyordu. Ancak, beklenmeyen bir durum ortaya çıktı. Rekabet karları azaltıyor.
Azlan karlar, faiz hadleri ile eşitleniyor. Kredi talebi azalınca, faizler daha da düşüyor. Faizin düşmesi demek, nakit sermayenin üretimdeki veriminin düşmesi anlamına geliyor. Karların düşmesi de sanayi sermayesi için aynı sonucu yaratıyor. Sıfır kar ve sıfır faiz haddinde, sermaye zenginlik üretemiyor.
Bu sorunu aşmanın yolu, yeni bir teknolojinin üretime katılması ile çözüldü. Bu kez, üretim bilgisini bulan ve üretime uygulayann birey ya da kurum zenginlik üretir oldu.
-Amerikadaki örneği Elon Musk dır. Elon Musk, Güney Afrikalı bir genç. Okumak için Ameikaya gidiyor. Elinde sadece çantası var. Sermayesi yok. Bilgisi sayesinde dünya zenginleri arasına girdi.
-Bizdeki örnek Selçuk Bayraktar dır. Bilgisi sayesinde, kurduğu Bayraktar şirketi ”Dünya İha ve Siha Pazarının” yüzde 60 ını elinde tutuyor. Bilgi sayesinde, Para kazanıyor. Zenginkik üretiyor.
Sonuç:
Üretim bilgisi, toprak-sermaye ve emeğin önüne geçti. Örnek önünüzdeki bilgisayar. Bilgsayarın malzeme maliyeti yüzde onu geçmez. Gerisi bilgi.
Günümüzde, zenginliği bilgi üretiyor. Bilgi en kolay eğitim ile elde ediliyor. Katma değer yaratan eğitime yatırım yapan ülkeler öne geçecek. Elimizi çabuk tutmamız gerekiyor.
