Antalya’nın Manavgat ilçesinde, deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik Akdeniz ölçeğinde bir ilke imza atıldı. DEKAFOK Kıyı Koruma Derneği’nin yürüttüğü proje kapsamında, rehabilitasyon süreçleri tamamlanan 5 ve 7-8 yaşlarındaki 3 yeşil deniz kaplumbağası ($Chelonia\ mydas$), üzerlerine takılan uydu takip cihazlarıyla Sorgun Boğaz Mevkii’nden denize bırakıldı.
Antalya Valiliği, Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) 6. Bölge Müdürlüğü ve Akdeniz Üniversitesi ve DER Tour vakfı desteğiyle yürütülen “Ölmek İçin Çok Genç” projesinin bu etabına, uluslararası gönüllüler de destek verdi.
“Yumurtadan Çıkan 1000 Yavrudan 999’u Ölüyor”
Projenin bilimsel detaylarını paylaşan Prof. Dr. Cengiz Deval, bugüne kadar Akdeniz genelinde yapılan kaplumbağa çalışmalarının %95’inden fazlasının karaya çıkan ergin dişiler üzerinde yoğunlaştığını belirtti. Cinsel olgunluğa erişmemiş genç yeşil deniz kaplumbağalarının haritalandırılmasına yönelik bu çalışmanın Akdeniz’de bir ilk olduğunu vurgulayan Deval, projenin çok çarpıcı bir ekolojik gerçeğe ışık tutacağını söyledi.
Denize ulaşan her 1000 kaplumbağa yavrusundan 999’unun öldüğünün kabul edildiğini belirten Akdeniz Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cengiz Deval, projenin temel amacını şu sözlerle özetledi:
“Bizim bu projedeki temel hedefimiz; ‘O 999 yavruya ne oluyor?’ sorusuna cevap bulabilmektir. Deniz kaplumbağaları yuvadan çıkıp tekrar üremek için karaya dönene kadar geçen 18-20 yıllık süreçte 3 farklı alanda yaşıyorlar. Bu ‘kayıp yıllar’ dönemindeki genç bireylerin yaşam alanlarını, başlarına ne geldiğini tespit etmek için bu cihazları takıyoruz. Hedefimiz en az 8 genç bireyi markalayarak 1 yıl boyunca uydudan izlemek. Eğer Manavgat sahillerinin bir beslenme alanı olduğunu kanıtlayabilirsek, bu bölgeleri koruma altına alarak ölüm oranlarını ciddi ölçüde azaltabiliriz.”
Karete karetaların (Caretta caretta) Akdeniz’in hemen her sahilinde üreyebildiğini, ancak yeşil deniz kaplumbağalarının popülasyonunun çok daha kritik bir seviyede olduğunu belirten Prof. Dr. Deval, “Yeşil deniz kaplumbağaları Akdeniz’de büyük çoğunlukla sadece Kuzey Kıbrıs kıyıları ile Türkiye’nin Antalya ve Samandağ arasındaki dar sahil şeridinde yuvalıyor. Bu nedenle sayılarda son derece az ve bu tür, karete karetalara göre çok daha fazla dikkat ve koruma gerektiriyor” uyarısında bulundu.
Uluslararası Gönüllülerden Hem Ekolojik Hem Sosyal Destek
Hollanda Büyükelçiliği’nin davetiyle “MP2E” projesi kapsamında Manavgat’a gelen Hollandalı biyoloji öğrencisi Luna Coppelmans, projede Türk gönüllülerle omuz omuza çalıştıklarını belirtti. Coppelmans, çalışmanın sosyal boyutuna da dikkat çekerek şunları söyledi:
“Burada STEM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanındaki kadın varlığına dikkat etmek için Türk kız arkadaşlarımızla eşleştik. Hem kaplumbağalar hem de kadınların üst makamlarda yeterince yer almaması konusunda ortak bir farkındalık yürütüyoruz. Daha önce deniz bilimi çalışmamıştım, farklı bir ülkede bu kültürü tanımak harika bir deneyim.”
Deniz bilimleri öğrencisi Minke Taal ise çocukluk hayalini Manavgat kıyılarında gerçekleştirdiğini ifade ederek, “Deniz kaplumbağalarıyla çalışmak benim hayalimdi. Burada yürütülen önemli işi yerinde görmek ve koruma çalışmalarına dahil olmak geleceğim için çok iyi bir hazırlık oldu” diye konuştu.
Ayşegül Ada Şenbaş / Haber
