Şinasi Kara
Nasıl gelişeceğimizin sorusu yazının içinde var.
Farklı anlama çekmemek için açıkça yazıyorum.
Temel şart ekonomik gelişmeden geçiyor.
Ekonomi geliştiği zaman üst yapı da gelişiyor.
Ekonomik gelişmenin şartı şudur.
Ürettiğinden az tüketeceksin, tasarruf edeceksin.
Tasarruflar yatırıma gidecek sermaye biriktireceksin.
Birim emek başına sermaye artacak, emeğin verimi artacak, ücretler artacak.
Refahı yüksek toplumları yakalayacaksın.
Ülkemize bakalım:
1. Vatandaş tasarruf etmiyor. Aksine, tüketici kredisi kullanıyor. Ürettiğinden çok tüketiyor. Ürettiğinden çok tüketen toplumlar cari açık verir.
Türkiye cari açık veriyor.
2. Devlet tasarruf etmiyor. Gelirinden fazla harcıyor. Bütçe açığı veriyor. Devletin denk bütçe prensibine uyması şart. Ancak uyamıyor.
3. Hazineden geçimli insan sayısı çoğaldığı zaman, asalaklar çoğalır. Üretmeden tüketenler çoğalır, tasarruf azalır. Türkiye’de Hazineden geçimli insan sayısı 20 milyonu aştı. 32 milyon çalışan var. Çalışanların yarattığı katma değer asalaklara yetmiyor. Tasarruf dar boğazı aşılamıyor.
Türkiye’nin ilerlemesi için üç sorunu çözmesi şart.
Çözebilirmiyiz sorusuna siyaset kurumu cevap verecektir.
Ancak, POPÜLİZM buna izin vermiyor.
GELİŞME ŞARTLARINI AÇALIM
Gelişmenin önündeki engeller; cari açık, bütçe açığı ve hazineden geçinenlerin sayısındaki artış idi.
Üç sorun tasarruf dar boğazı yaratıyor.
Yetersiz tasarruf, sermaye birikimini engelliyor. Ülke sermaye sıkıntısı çekiyor. Yetersiz sermaye nedeniyle ekonomik büyüme düşük kalıyor.
Her üçü için ayrı başlık açacağım. .
Kimler Hazineden geçiniyor?
Devletten geçinmek AHLAK meselesidir. Toplum, devletten geçinmeyi hak olarak gördüğü taktirde, düzeltmek mümkün değildir. Maalesef bizde bu gelenek var.
-Bir ülkede, iki sene milletvekilliği yapan emekli olursa, o ülkenin işi biter. Zira, milletvekili toplumun aynasıdır.
– Emeklilik sistemini hep beraber bitirdik. 39 yaşında emekli olan var. Bir çuval fiskobirliğe fındık veren emekli oldu. Yaşa takılan yüz binlerce kişi emekli oldu. 84 yıl babasının emekli maaşını alan kadın var. Uydurma boşanmalar ile ölmüş babanın emekli maaşı alınıyor. Emekli sayısı 17 milyonu aştı. Sonuç ortada. Hazine yükü kaldıramıyor.
-Vatandaşın maddi durumu iyi malını çocuklarına devrediyor. Yeşil kart kullanıyor.
-Popülizm bir kuşak gibi toplumu sarmış. Kabul görüyor. Yetkili kişiler, akrabalarını devlete yerleştiriyor. Liyakat ve kariyer düzeni bozuldu. Verimsiz ve gereksiz memur sayısı artıyor.
Sonuç:
Hazineden geçinenlerin sayısı ekonomik limiti aştı. Hazine bu yükü kaldıramıyor. Yük, enflasyon ile finanse ediliyor. Enflasyon nakit tasarrufları eritiyor. Tasarrufunu korumak isteyen vatandaş döviz alıyor. Altın alıyor. Yastık altına atıyor. Tasarruflar ekonomiden soyutlanıyor. Tasarruf dar boğazı aşılamıyor.
Çare nedir?
Önce “devletten geçinme geleneğini” kırmamız şart. Bunun için “Bu benim hakkım değildir” diyebilen vatandaş yetiştirmemiz gerekiyor.
BÜTÇE AÇIĞI
İlerlemenin önündeki engellerin biri de bütçe açığıdır. Türkiye bütçe açığı veriyor.
Bütçe neden açık verir ?
Devlet gelirinden daha çok harcama yaptığı zaman bütçe açık verir. Düzgün işleyen bir sistemde devlet denk bütçe prensibine uyar. Ancak, bizim gibi hazineden geçinmeyi gelenek haline getirmiş toplumlarda, bu kurala uyulamıyor.
Bütçe iki kalemden oluşur. Bir tarafta gelirler vardır. Diğer tarafta yapılması gereken harcamalar bulunur. Bir yıl önceden, hazırlanır ve yasama kurumları tarafından kabul edilir.
Sorun açıkdan kaynaklanıyor. 2026 yılı bütçemiz 2 trilyon 713 milyar lira açık ile bağlanmış idi.
Bu kadar büyük açık nasıl finanse edilecek?
İki yol var. Birincisi borçlanma. İkincisi enflasyon.
Her ikisi de aynı kapıya çıkıyor.
-Devlet enflasyon ile nakit tasarrufları vergiliyor. Tasarruf dar boğazı aşılamıyor.
-Devlet piyasadan borçlandığı zaman, yüksek faiz veriyor. Yüksek faiz yatırım azalması şeklinde sonuçlanıyor.
Ekonomistler bir gerçeği daha saptadılar.
Devlet borçlandığı zaman, özel sektöre daha az pay kalıyor. Tasarruf dar boğazı aşılamıyor.
Yetersiz tasarruf, sermaye birikim sorunu yaratıyor.
Sermaye yeterli olmadığı için ekonomik büyüme hızı düşüyor.
CARİ AÇIK
Toplumların hızlı gelişmesi için cari fazla vermesi gerekiyor. Petrol satan ülkeler cari fazla vermenin rahatlığını yaşıyor.
Çin kaynak yoksunu ülke.
Üretimde başarılı. Cari fazla veriyor. Amerika ile yarışıyor.
Cari açık veren toplumlar, tasarruf dar boğazını aşamaz. Çünkü, ürettiğinden daha çok tüketen toplum cari açık verir. Türkiye cari açık veriyor.
Neden cari açık veriyoruz?
Sorunun cevabına bu makale yetersiz kalır. Sadece önemli gördüğüm konulara değineceğim.
Cari açığın gerisindeki en önemli neden şudur.
Yurt dışına sattığımız mal ve hizmetten daha çoğunu ithal ediyoruz.
Diğer bir neden daha var. Sömürü düzeni.
ATATÜRK dönemi hariç, TANZİMATTAN beri sömürü düzeni kırılamadı.
-İthalatın çok olma nedeni üretimden kaynaklanıyor. Türkiye karşılaştırmalı maliyetlerde üstün mal ve hizmet üretemiyor. 1946 dan itibaren, katma değer yaratan sanayi ürünü üretiminin önü kesilmiştir. Devrim arabası örnektir. ASELSAN’ın ürettiği cep telefonu örnektir…
-İhracatın az olma nedeni, sömürü düzeninden kaynaklanıyor. Yabancı şirketler tarımsal ürün ihracatında köşe başını tutmuşlar.Zeytin yağı ihracatçısı Komili şirketini Amerikalı satın almış. Fındığın kaderini FERRERO adındaki yabancı şirket belirliyor…Türk çiftçisi üretiyor. Parsayı yabancılar topluyor.
-Madenleri kaptırdık. Ham madde olarak ihraç ediyoruz. Altın ve kıymetli madenleri yabancılar işletiyor. Afrika ülkeleri kadar olamadık. Afrika ülkeleri Altın üretiminden yüzde 20 pay alıyor. Biz ise yüzde iki alıyoruz. Diğer madenler de benzer durumda. Madenciliğin yarattığı katma değer yurt dışında kalıyor.
Sonuç:
İthal ettiğimiz mal ve hizmet pahalı. İhraç ettiğimiz mal ve hizmetler ucuz.
Sonuç CARİ AÇIK.
Cari açık tasarruf dar boğazı yaratıyor.
Tasarruf dar boğazı sermaye birikimini engelliyor.
Sermayeye bağlı ekonomik büyüme düşük kalıyor.
Türkiye yarışı kaybediyor.
Yarışı kazanmanın yolu akıllı ekonomi politika uygulamaktan geçiyor.
Yorumlar