Irmak yükseliyor, derelerden sular geliyor, ev ve işyerleri su baskınıyla karşı karşıya kalıyor. Peki Manavgat kışın yağacak yağışlara hazır mı?
Manavgat’ın yıllardır çözüm bekleyen sorunlarından biri de yağmur suyu, drenaj ve taşkın meselesi.
Turizm sezonunda binlerce insanı ağırlayan, nüfusu ve yapılaşması her geçen gün artan Manavgat’ta aşırı yağışlar yalnızca günlük yaşamı aksatmıyor; bazı bölgelerde ev ve işyerleri için ciddi su baskını riskini de beraberinde getiriyor.
Özellikle Manavgat Irmağı çevresinde yaşayan ve işyeri bulunan vatandaşlar açısından taşkın riski, yağışların arttığı dönemlerde yeniden gündeme geliyor.
Çünkü Manavgat’ın taşkın problemi yalnızca şehir merkezine düşen yağmurdan ibaret değil.
Yüksek kesimlerden gelen sular, yan dereler ve yağış miktarındaki artış birleştiğinde Manavgat Irmağı’nın debisi yükseliyor. Irmak çevresindeki bazı bölgelerde ise vatandaşlar için su baskını endişesi yeniden başlıyor.
Tam da burada soruyoruz:
MANAVGAT YAĞMURA GERÇEKTEN HAZIR MI?
IRMAK YÜKSELİNCE NE OLACAK?
Manavgat Irmağı, ilçenin simgesi olmasının yanında taşkın açısından da en önemli doğal unsurlardan biri.
Özellikle aşırı yağış dönemlerinde yüksek kesimlerden gelen suların yan derelerle birleşmesi, ırmak debisindeki su miktarını artırıyor.
Irmak seviyesinin yükselmesi ise özellikle ırmak kenarında bulunan ev ve işyerleri açısından taşkın riskini gündeme getiriyor.
Buradaki soru artık yalnızca “Yağmur yağacak mı?” sorusu değil.
Asıl soru:
Büyük bir yağış geldiğinde Manavgat Irmağı ne kadar yükselecek ve ırmak kenarındaki vatandaşın güvenliği nasıl sağlanacak?
Daha da önemlisi:
Bu bölgelerde yaşayan vatandaşların karşı karşıya olduğu risk önceden hesaplanıyor mu?
YAN DERELERDEN GELEN SU NEREYE GİDİYOR?
Manavgat’ın taşkın sorununu yalnızca kent merkezindeki yağmur suyu hatlarıyla değerlendirmek mümkün değil.
Aşırı yağışlarda yüksek kesimlerden gelen sular yan dereler ve doğal su yolları aracılığıyla Manavgat’a ulaşıyor.
Bu suların ırmakla birleşmesiyle birlikte sistem üzerindeki yük daha da artıyor.
O halde soruyoruz:
Yan derelerin tamamı düzenli olarak kontrol ediliyor mu?
Dere yatakları, menfezler ve su geçiş noktalarının kapasitesi yeterli mi?
Geçmişte taşkın yaşanan bölgeler yeniden inceleniyor mu?
Ve en önemlisi:
Yan derelerden gelecek büyük su kütlesine karşı Manavgat’ın bir B planı var mı?
SU BASKINI OLDuKTAN SONRA MÜDAHALE YETİYOR MU?
Aşırı yağışlarda ekiplerin sahaya çıkması ve su baskınlarına müdahale etmesi elbette önemli.
Ancak vatandaşın artık daha temel bir sorusu var:
Neden aynı bölgelerde tekrar tekrar su birikiyor?
Bir evin veya işyerinin birkaç yıl arayla, hatta daha kısa aralıklarla su baskını yaşaması halinde yalnızca suyu tahliye etmek kalıcı çözüm mü?
Yoksa o bölgenin altyapısının yeniden değerlendirilmesi mi gerekiyor?
Vatandaşın beklentisi belli:
Su bastığında müdahale edilmesi değil, mümkünse su basmasının önlenmesi.
RÖGARLAR VE MAZGALLAR HAZIR MI?
Yağmur başladığında vatandaşın ilk gördüğü sorunlardan biri sokaklarda oluşan su birikintileri.
Burada yağmur suyu hatları kadar mazgal ve rögarların temizliği ve kapasitesi de önem taşıyor.
Bu nedenle soruyoruz:
Manavgat genelinde kaç yağmur suyu mazgalı bulunuyor?
Bunların temizliği hangi periyotlarla yapılıyor?
Yağış sezonu öncesinde tüm mazgallar kontrol ediliyor mu?
Tıkalı mazgallar ne kadar sürede temizleniyor?
Kritik bölgelerde ilave mazgal ihtiyacı belirlendi mi?
Yağış sırasında oluşan su birikintileri kayıt altına alınıyor mu?
Çünkü yağmurun nerede yağacağını değiştirmek mümkün değil.
Ama suyun nereye gideceğini planlamak mümkün.
DÜŞÜK KOTLU NOKTALAR
Aşırı yağışlarda Manavgat’ın en hassas noktalarından biri de düşük kotlu bölgeler.
Birkaç saatlik yoğun yağış bile ulaşımda ciddi sorunlara neden olabilir.
Peki;
Düşük kotlu noktalarda su tahliye sistemleri yeterli mi?
Elektrik kesintisine karşı alternatif sistem bulunuyor mu?
Aşırı yağışta hangi yollar trafiğe kapatılacak?
Vatandaş önceden nasıl uyarılacak?
Bunlar yağmur başladıktan sonra cevaplanacak sorular değil.
Bunların cevabının yağmurdan önce hazır olması gerekiyor.
KIRSAL MAHALLELERDE DURUM NE?
Manavgat yalnızca merkezden ibaret değil.
İlçenin kırsal mahallelerinde de yağışlarla birlikte yollar, menfezler ve dere geçişleri ciddi önem taşıyor.
Kırsal bölgelerde yaşanan sorunların merkeze göre daha az görünür olması, sorunun olmadığı anlamına gelmiyor.
Bu nedenle:
Kırsal mahallelerin yağmur suyu ve drenaj altyapısı ne durumda?
Hangi mahallelerde yeni yağmur suyu hattına ihtiyaç var?
Hangi bölgelerde dere ve menfez temizliği yapılması gerekiyor?
Kırsal yollarda yağmur suyunun tahliyesi nasıl sağlanıyor?
SIDE VE TURİZM BÖLGELERİ DE HAZIR MI?
Manavgat’ın en önemli turizm merkezi Side.
Turizm bölgelerinde aşırı yağış yalnızca vatandaşın değil, binlerce turistin ve işletmenin günlük yaşamını da etkileyebilir.
Otellerin, restoranların, işyerlerinin ve turistik alanların bulunduğu bölgelerde yağmur suyu altyapısının kapasitesi yeterli mi?
Özellikle sezon içerisinde meydana gelebilecek aşırı yağışlarda turizm bölgeleri için özel bir müdahale planı bulunuyor mu?
Turizm kenti Manavgat’ın yağmur ve taşkın planı da turizm kadar güçlü mü?
DERE YATAKLARI VE MENFEZLER KONTROL EDİLİYOR MU?
Taşkın riskinin önemli noktalarından biri de dere yatakları ve menfezler.
Dere yatağında biriken malzemeler, tıkanan menfezler veya yetersiz geçiş kapasitesi, yağış sırasında suyun doğal akışını engelleyebilir.
Bu nedenle soruyoruz:
Manavgat’taki dere yataklarının tamamı düzenli kontrol edilip, temizleniyor mu?
Menfezlerin kapasite kontrolü yapılıyor mu?
Yağış öncesinde temizlik çalışmaları tamamlanıyor mu?
Geçmişte taşkın yaşanan bölgelerde ilave önlem alındı mı?
TAŞKIN RİSK HARİTASI VAR MI?
Dosyanın en önemli sorularından biri belki de bu:
MANAVGAT’IN GÜNCEL TAŞKIN RİSK HARİTASI VAR MI?
Varsa vatandaşla paylaşılıyor mu?
Hangi mahalleler yüksek risk altında?
Hangi sokaklar kritik?
Hangi bölgelerde ev ve işyerleri için özel önlem gerekiyor?
Hangi yolların kapanma ihtimali bulunuyor?
Irmak kenarında yaşayan vatandaşlar risk seviyelerini biliyor mu?
Eğer böyle bir çalışma varsa kamuoyunun bundan haberdar olması gerekiyor.
Yoksa da artık böyle bir çalışmanın hazırlanması gerekiyor.
BÜYÜK YAĞIŞ SENARYOSU HAZIR MI?
Asıl sınav, normal bir yağmurda değil.
Asıl sınav;
çok kısa sürede aşırı miktarda yağış düşmesi halinde verilecek mücadelede.
Düşünün:
Manavgat Irmağı yükseliyor.
Yan derelerden yoğun su geliyor.
Yağmur suyu hatları kapasitesini dolduruyor.
Mazgallar yetersiz kalıyor.
Bazı yollar kapanıyor.
Irmak kenarındaki ev ve işyerleri risk altına giriyor.
Böyle bir tabloda:
Koordinasyonu kim sağlayacak?
Hangi ekip nereye gidecek?
Vatandaş nasıl uyarılacak?
Tahliye gerekiyorsa kim karar verecek?
Hangi yollar kullanılacak?
Kritik bölgelerde iş makineleri ve pompalar hazır bekletilecek mi?
Bu soruların cevabı önceden belirlenmiş olmalı.
KURUMLAR ARASINDA KOORDİNASYON VAR MI?
Taşkınla mücadelede belediye, ASAT, DSİ, AFAD, kaymakamlık ve diğer ilgili kurumların görev alanları bulunuyor.
Ancak vatandaş açısından kurumların görev paylaşımından daha önemli olan şey sorunun çözüme kavuşması.
Bu nedenle soruyoruz:
Büyük bir taşkın anında koordinasyon merkezi neresi olacak?
Hangi kurum hangi görevi üstlenecek?
Vatandaş kimi arayacak?
Kurumlar arasında ortak bir kriz planı bulunuyor mu?
Bu plan daha önce tatbik edildi mi?
MANAVGAT’IN 20 SORUSU
1. Manavgat’ın güncel taşkın risk haritası var mı?
2. Irmak kenarındaki ev ve işyerleri için özel taşkın planı hazırlanmış mı?
3. Manavgat Irmağı’nın kritik su seviyesi hangi değerdir?
4. Irmak seviyesi yükseldiğinde vatandaş nasıl ve ne kadar önce uyarılıyor?
5. Yan derelerden gelecek yoğun suya karşı hangi tedbirler alınıyor?
6. Dere yatakları ve menfezler ne sıklıkla kontrol edilip, temizleniyor?
7. Manavgat genelindeki yağmur suyu hatlarının mevcut kapasitesi yeterli mi?
8. Hangi bölgelerde altyapının yetersiz olduğu tespit edildi?
9. Sürekli su biriken noktalar kayıt altında mı?
10. Bu noktalarda kalıcı çözüm için proje hazırlandı mı?
11. Rögar ve mazgallar hangi periyotlarla temizleniyor?
12. Yağış sezonu öncesinde bütün kritik noktalar kontrol ediliyor mu?
13. Alt geçitlerin taşkın planı var mı?
14. Kırsal mahallelerin yağmur suyu ve drenaj altyapısı yeterli mi?
15. Side ve turizm bölgeleri için özel taşkın senaryosu hazırlanmış mı?
16. Geçmişte su baskını yaşanan bölgelerde kalıcı çözüm üretildi mi?
17. Belediye, ASAT, DSİ ve AFAD arasında ortak taşkın koordinasyon planı var mı?
18. Büyük yağış halinde tahliye planı hazır mı?
19. Önümüzdeki dönemde hangi yağmur suyu ve taşkın projeleri hayata geçirilecek?
20. Ve en önemlisi:
MANAVGAT’TA YILLARDIR YAŞANAN SU BASKINLARININ TEKRARLANMAMASI İÇİN KALICI ÇÖZÜM NE ZAMAN HAYATA GEÇİRİLECEK?
BU SORULARA ARTIK KİM CEVAP VERECEK?
Manavgat’ın yağmurla imtihanı yeni değil.
Ancak her aşırı yağışta aynı endişenin yeniden yaşanması, üzerinde düşünülmesi gereken bir tablo ortaya çıkarıyor.
Vatandaşın beklentisi yağmur yağdığında ekiplerin gelip suyu tahliye etmesiyle sınırlı değil.
Vatandaş şunu bilmek istiyor:
“Bir sonraki yağmurda yine aynı şeyi yaşayacak mıyız?”
Çünkü bir evin, bir işyerinin veya bir yolun sürekli su altında kalması kader olarak kabul edilemez.
Manavgat büyüyor.
Nüfus artıyor.
Yapılaşma artıyor.
Turizm büyüyor.
Kent büyüdükçe yağmur suyu ve taşkın altyapısının da aynı hızla geliştirilmesi gerekiyor.
Artık soru sadece “Yağmur yağınca ne yapacağız?” değil.
ASIL SORU ŞU:
“YAĞMUR GELMEDEN ÖNCE NE YAPTINIZ?”
Manavgat’ın Sesi olarak soruyoruz: Bu sorulara artık kim, ne zaman ve hangi somut çalışmalarla cevap verecek?
HAZIRLAYAN / DOĞAN SÖNMEZ
