Mart ayı, tüm dünyada Kolorektal (Kalın Bağırsak) Kanser Farkındalık Ayı olarak çeşitli etkinliklerle anılıyor. Bu kapsamda Manavgat İlçe Sağlık Müdürlüğü, erken tanı ve düzenli taramanın önemine dikkat çekerek vatandaşları ücretsiz kanser taramalarına davet etti.
Kanser Nedir?
Kanser, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz ve anormal şekilde çoğalması sonucu ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Normalde belirli bir düzen içinde büyüyen ve görevini tamamladıktan sonra yok olan hücreler, kanser durumunda bu kontrolü kaybeder. Zamanla tümör oluşumuna neden olabilen bu hücreler, kötü huylu (malign) olduklarında çevre dokulara yayılabilir ve metastaz yapabilir.
Dünya genelinde kanser, kalp ve damar hastalıklarından sonra en sık ölüme neden olan ikinci hastalık grubu olarak öne çıkıyor. Yüksek tedavi maliyetleri, yaşam kalitesinde azalma ve erken tanı konulmadığında tedavi şansının düşmesi nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor.
50 Yaş Sonrası Risk Artıyor
Kolorektal kanser özellikle 50 yaş ve üzeri bireylerde daha sık görülüyor. Vakaların yaklaşık yüzde 85’i 50 yaş üstü kişilerde ortaya çıkıyor. Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya gibi bölgelerde görülme sıklığı daha yüksekken; beslenme alışkanlıkları, çevresel faktörler ve genetik yatkınlık önemli risk etkenleri arasında yer alıyor.
Risk Faktörleri Neler?
Kolorektal kanser riskini artıran başlıca faktörler şöyle sıralanıyor:
Aşırı kilo ve obezite
Hareketsiz yaşam
İşlenmiş ve fast food gıda tüketimi
Sigara ve alkol kullanımı
İleri yaş
Ailede kalın bağırsak polipleri veya kanser öyküsü
İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
Kalıtsal sendromlar (Lynch sendromu vb.)
Tip 2 diyabet gibi bazı endokrin hastalıklar
Belirtiler Sinsi İlerleyebiliyor
Kolorektal kanser uzun süre belirti vermeden ilerleyebiliyor. Görülebilecek belirtiler arasında; dışkılama alışkanlığında değişiklik, uzun süren kabızlık veya ishal, dışkıda kan, kansızlık, istemsiz kilo kaybı, karın ağrısı ve bağırsakta tam boşalamama hissi yer alıyor. Ancak bu belirtilerin başka bağırsak hastalıklarında da görülebileceği belirtiliyor.
Tarama Hayat Kurtarıyor
Uzmanlar, belirtiler ortaya çıkmadan önce yapılan taramaların hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Poliplerin erken dönemde tespit edilip çıkarılması, kanser gelişimini önleyebiliyor.
Türkiye’de yürütülen ulusal kanser tarama programları kapsamında:
Meme Kanseri: 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir mamografi
Rahim Ağzı Kanseri: 30-65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV-DNA testi
Kolorektal Kanser: 50-70 yaş arası kadın ve erkeklere 2 yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi
Tarama hizmetleri ücretsiz olarak Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve Mobil KETEM araçlarında sunuluyor.
Ulusal standartlara göre 50-70 yaş grubuna 2 yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi yapılırken, ayrıca 10 yılda bir kolonoskopi öneriliyor. Test sonucu pozitif çıkan kişiler ileri tetkik için üst basamak sağlık kuruluşlarına yönlendiriliyor. Ailesinde kolorektal kanser öyküsü bulunan bireylerin ise 40 yaşından itibaren tarama yaptırması tavsiye ediliyor.
Sağlıklı Yaşam Önerileri
Kolorektal kanser riskini azaltmak için uzmanlar şu önerilerde bulunuyor:
Tarama programlarına düzenli katılın
Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapın
İşlenmiş gıdaları azaltın, sebze-meyve ve tam tahıl tüketimini artırın
İdeal kilonuzu koruyun
Sigara ve alkol kullanımını bırakın
Şüpheli durumlarda aile hekiminize başvurun
Manavgat İlçe Sağlık Müdürü Dr. Mustafa Er, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Kanserde erken teşhis hayat kurtarır. Taramanı yaptır, kanseri engelle.”
Yetkililer, tüm vatandaşları ücretsiz tarama hizmetlerinden yararlanmaya davet etti.
Haber Merkezi
