Şinasi Kara
Silah ve korku ile kurulan imparatorluklar yaşamıyor. Tarihi örnek Makedonyalı Büyük İskender dir. Dünya İmparatorluğu kuran İskender öldükten sonra imparatorluk anında dağıldı. Diğer bir örnek, Moğol İmparatorluğudur. Çin’den Polonyaya kadar uzanan Moğol İmparatorluğu iki yüz yılda dağıldı.
Güvene dayalı imparatorluklar, çabuk büyüyor ve uzun yaşıyor. Güveni kaybeden imparatorluk yıkılıyor.
Tarihi örnekler var.
1. Roma İmparatorluğu
Roma Parası Denarius, başlangıçta ALTIN idi. İnsanlar altın paraya güveniyor, gönüllü olarak Roma Vatandaşı olmayı tercih ediyordu. Zamanla, Denarius’un altın oranı düşürüldü. Gümüş paraya geçildi. Gümüşe bakır katılarak ayarı düşürüldü. Bakır paraya geçildi. Roma GÜVENİ kaybetti ve yıkılma süreci başladı.
2. Osmanlı İmparatorluğu
Osmanlı İmparatorluğunun 50 yıl içinde BALKAN İMPARATORLUĞUNA dönüşmesinin gerisinde de GÜVEN vardır. Haçlı artığı Katolik Derebeyler Balkanları aralarında paylaşmışlardı. Halk ORTODOKS idi. KATOLİK Derebeyler, Ortodoks Halkı sömürüyordu.
Osmanlı ile Ortodokslar anlaştılar. Osmanlı ”Ortodoksların dinine karışmayacağına ve saygı duyacağına” garanti verdi. Halk, Osmanlıya güvendi ve yardımcı oldu. Halk, Kale kapılarını açıyor, Osmanlı kolayca Katolik Derebeyleri hal ediyor, hızla Ortodoksların yaşadığı Balkanlara doğru ilerliyordu. Osmanlı, İstanbul alınmadan 92 yıl önce 1361 yılında Edirne’yi Başkent yaptı. Balkan İmparatorluğuna dönüştü. Bu dönüşümün gerisinde GÜVEN yatıyordu.
Yavuz Sultan Selim Han, 1517 yılında, Hilafeti Kılıç Hakkı olarak devraldı. İslamın Halifesi oldu. Bu sonuç, Balkanlardaki Ortodoks Hristiyan halk arasında panik yarattı. GÜVEN kaybı başladı. Yıkılma sürecine giren Osmanlı, önce Balkanları kaybetti. Güveni kaybeden imparatorluk yıkılıyor.
3. İngiliz İmparatorluğu
İngiliz İmparatorluğunun başarısı Sterlinden geliyordu. Sterlin karşılığında altın vardı. Uluslararası toplum, Sterlini ”Altın kadar kıymetli para” olarak algılıyordu. İngiliz imparatorluğunun ferdi olmaktan onurlanıyordu.
İngilizler farkına varmadan Sterline olan güveni sarstılar. Savaş giderlerini karşılamak için, eldeki altından daha çok Sterlin piyasaya sürdüler. Yetmedi, İngiliz Hükümeti borçlandı. Borcunu enflasyon ile ödemeye kalkınca, Sterline olan GÜVEN kayboldu.
İkinci dünya savaşı bitmeden, 1944 yılında Bretton Woods Para Anlaşması ile Dolar, Sterlinin yerini aldı. GÜVEN kaybeden Sterline dayalı İngiliz İmparatorluğu kısa sürede dağıldı. 1947 yılında, ilk ayrılan Hindistan oldu.
4. Amerikan Dolar İmparatorluğu
-1944 den beri , Amerikan dolar imparatorluğu devam ediyor. Başlangıçta Dolara olan güven tam idi. Karşılığında altın vardı. 35 dolar karşılığında bir ons altın garantisi, 1971 yılında kaldırılınca, GÜVEN sarsıldı. Dolar egemenleri sarsılan güveni telafi edemiyor. Dolar İmparatorluğu yıkılma sürecini yaşıyor.
Sonuç;
imparatorluk kurmada işin sırrı GÜVENE dayanıyor. Güven ekonomik olabilir. Siyasi olabilir. Askeri olabilir. Halkların güvenini kazanan milletler imparatorluk kuruyor. İmparatorluklar, dayanağı olan güveni kaybettiği zaman yıkılıyor.
