Şinasi Kara
Marmara Üniversitesi İngilizce Ekonomi Bölümünde ”Ekonomik Entegrasyon” dersleri verdiğim sırada, bir gerçeği fark etmiştim. Görünmeyen ekonomik bir güç var. Ülkeleri, üretim ve tüketim açısından birbirine entegre ediyor. (Matematik ifadesi, Ekonomik Entegrasyon Teorisi adlı kitabımda mevcuttur.
Uluslararası ekonomik entegrasyon, karşılaştırmalı maliyetlerdeki düşüklük nedeniyle gerçekleşiyor. Her ülke, ucuza ürettiğini diğerine satıyor. Yüksek maliyetlerin getirdiği aşırı fiyat artışı önleniyor. Fayda artışı, refah artışı olarak taraflara yansıyor.
Hürmüz Boğazının kapatılması, dünyadaki ekonomik entegrasyonun ne kadar ileri aşamaya geldiğini gösterdi. Dünya adeta küçülmüş. Tedarik zincirindeki ufak bir arıza, tüm dünya ekonomilerini etkiliyor.
1. Petrol arzında meydana gelen yüzde 20 azalma, petrol fiyatını yüzde yüz artırdı. Yüzde 20 azalmanın, fiyatlarda yüzde 20 den daha çok artışa neden olması, petrol talep elastikiyetinin düşüklüğünden kaynaklanıyor. Elastikiyeti düşük malların, uluslararası entegrasyondaki önemi, diğerlerine göre daha yüksek. Ve can yakıyor.
2. Azotlu gübre üretiminin enerji maliyeti yüksek. Bu nedenle, petrolü bol Körfez Ülkelerinde üretiliyor. Hürmüz Boğazının kapatılması, azotlu gübrenin dünya piyasalarına akışını engelledi. Gübre fiyatları ikiye katladı. Tarımsal üretimde düşme bekleniyor. Tarımsal üretimdeki düşmenin etkisini, gıda fiyatlarında artış olarak göreceğiz.
3. Körfez’de Helyum Gazı daha ucuza üretiliyor. Helyum gazı Çip üretiminde kullanılıyor. Pahalı Helyum gazı ile Çip üretimi şimdiden piyasaya yansıdı. Elektrikli arabalar, cep telefonları, bilgisayarlar ve Çipi kullanan tüm sektörlerde fiyat artışı bekleniyor.
4. Sıkıştırılmış doğal gaz en ucuz Katarda üretiliyor. Gemiler ile, Hürmüz Boğazı üzerinden dünyaya servis ediliyor. Boğazın kapatılmasıyla arzda meydana gelen azalma fiyat artışına neden oldu. Başta Avrupa olmak üzere, dünya ısınmak için daha çok para harcayacak.
5. Polietilen arzındaki azalma, plastik ve ambalaj sanayine fiyat artışı olarak yansıyor.
Ekonomik entegrasyon, dünya siyasetine şekil veriyor. Kendi çıkarı için silah kullanan ülkeler, ekonomik entegrasyonu etkiler ve fakat önleyemez. Bu nedenle, uzun süre hiç bir kuvvet HÜRMÜZ BOĞAZINI kapalı tutamayacaktır.
Doğal kuraldır, ihtiyaç uzuv yaratır. Ekonomideki uzuv, ENTEGRASYON şeklinde gerçekleşiyor.
